chrześcijanin 21

Wysokie wymagania

W okresie rozkwitu katchumenatu kandydatom stawiano bardzo ostre wymagania. Świadczy o tym tekst Tradycji Apostolskiej św. Hipolita Rzymskiego:

Należy ponadto zadbać, jakie rzemiosło lub zawód uprawiają przyprowadzeni na katechizację.

Jeśli ktoś prowadzi dom publiczny i utrzymuje prostytutki, musi z tego zrezygnować albo odejść.

Jeśli jest malarzem lub rzeźbiarzem, należy mu zwrócić uwagę, że nie wolno mu sporządzać wizerunków bóstw, a gdyby nie zechciał tego zaprzestać, trzeba go odprawić.

Jeśli jest aktorem lub występuje w teatrze, ma tego zaprzestać lub odejść.

Jeśli jest nauczycielem kształcącym dzieci w naukach świeckich, byłoby lepiej, gdyby z tego zajęcia zrezygnował; o ile jednak nie ma innego zawodu, niech ostatecznie pozostanie.

Woźnica cyrkowy, zawodnik publiczny, gladiator, (…) muszą albo porzucić zawód, albo odejść. (…) Zarówno katechumena, jak wiernego, który by chciał wstąpić do wojska, należy wyrzucić, gdyż byłoby to lekceważeniem Boga. (…) Guślarz, astrolog, wróżbita, wykładacz snów, kuglarz, wytwórca amuletów muszą albo zaprzestać swych zajęć, albo odejść (Michel Dujarier, Krótka historia katechumenatu, Poznań 1990, s. 42-43).

W przeszłości naszego kraju utrwalił się bardzo niedobry model chrześcijaństwa, który jest wprost odwróceniem intencji katechumenatu. Otóż można było na przykład należeć do partii komunistycznej i posyłać po kryjomu dzieci do kościoła. Dziś mentalność ta przerodziła się w katolicyzm „ale”. Można odrzucać nauczanie Urzędu Nauczycielskiego Kościoła w wielu kwestiach dotyczących moralności, a jednocześnie uważać się za katolika.

Pedagogia ketchumenalna

Serce katechumenatu stanowią trzy elementy: Słowo, Liturgia i Wspólnota.

W jaki sposób dokonywało się to przygotowanie w ramach katechumenatu? Są trzy istotne czynniki, bez których nie może dokonać się przemiana w człowieku, która prowadzi do nowego sposobu życia, tzw. Życia w Duchu, czyli życia poddanego prawu miłości w wymiarze krzyża. Te trzy elementy to: słowo Boga, liturgia sakramentów oraz wspólnota chrześcijańska (F. Blachnicki, Sympatycy…, s. 18.).

Słowo Boże jest pokarmem wiary; przy stole eucharystycznym, błogosławiąc Boga, wchodzimy w dynamizm Jezusa Chrystusa umarłego i zmartwychwstałego i w ten sposób rodzi się Kościół jako Ciało Pana. (…) Słowo Boże jest głoszone w jedności z biskupami, następcami apostołów, którzy byli pierwszymi świadkami Zmartwychwstałego; eucharystia sprawowana jest w tej samej jedności i dlatego wspólnota lokalna jest Kościołem w pełnym tego słowa znaczeniu. To znamię apostolskie w trzech istotnych dla życia Kościoła rzeczywistościach: Słowa Bożego, liturgii i wspólnoty, uwierzytelnia eklezjalność wspólnoty. Oczywiście Słowo Boże, liturgia i braterska jedność są rzeczywistościami zdolnymi uobecniać misterium Jezusa Chrystusa, ponieważ w nich Duch Święty jest obecny i działa (Ricardo Blazquez, Wspólnoty Neokatechumenalne, Lublin 1989, s. 42.).

W katechumenacie akcent nie pada na treść, lecz na kształtowanie postawy dojrzałego chrześcijanina – stąd każde spotkanie katechumenalne powinno zawierać elementy liturgii, powinno być w nim obecne słuchanie Słowa oraz dzielenie się nim, a w końcu także modlitwa. Wiara rodzi się ze słuchania Słowa, a nie z jego czytania.

Dynamika katechumenatu

Dynamika katechumenalna jest obrazowana za pomocą schodzenia po stopniach w dół do sadzawki chrzcielnej, co symbolizuje poznawanie własnej grzeszności (7 stopni – 7 grzechów głównych, gdzie najważniejszym etapem jest odkrycie swej pychy), a następnie wchodzenia w górę (7 darów Ducha Świętego). Na dole znajdują się wody chrztu, w których rodzi się nowy człowiek zdolny do miłowania swych nieprzyjaciół (Por.: Tamże, s. 18.). Przejście – pascha chrześcijanina – dokonuje się, podobnie jak w przypadku Izraelitów na pustyni, dzięki odpowiedniemu czasowi oraz intensywności tego doświadczenia.

Ważniejsze elementy

Ważnym elementem katechumenatu jest skrutynium. Jego istota polega na tym, że znajdujący się na drodze katechumenatu zdaje sprawę ze swego postępu w dziedzinach, które są przedmiotem formacji w katechumenacie. Forma tego zdania sprawy może być różna, lecz ma ono mieć miejsce w czasie procesu wzrostu ku dojrzałości chrześcijańskiej i to wielokrotnie. Także wspólnota ma prawo wypowiedzieć się na temat katechumenów.
Drogę katechumenatu wyznaczają także egzorcyzmy, mające na celu pomóc nawracającym się w uwolnieniu od uwikłań w grzech i zniewolenia. W katechumenacie postchrzcielnym ważnym doświadczeniem jest celebrowany w takim duchu wspólnotowy sakrament pojednania!
Katechunenat jest oparty na posłudze ludzi świeckich, którzy najpierw ewangelizują, a potem patronują (ojciec, matka chrzestna) rozwojowi swoich duchowych dzieci. Kapłan pełni w katechumenacie funkcje zwyczajnie związane z celebracjami liturgicznymi.
Jedną z ważnych cech katechumenatu stanowi disciplina arcani, polegająca na tym, że wymagania kolejnych etapów drogi formacyjnej są odsłaniane przed katechumenami stopniowo. Każdy etap posiada właściwą sobie łaskę, bez której wymagania stawiane katechumenom wydają się być nie do udźwignięcia.

c.d.n